Waarom is het belangrijk dat vrouwen deelnemen aan het Bevolkingsonderzoek Borstkanker? Wat maakt het zo belangrijk om borstkanker vroeg te ontdekken?
Door deelname aan het onderzoek kan de ziekte soms in een vroegtijdig stadium ontdekt worden, nog voordat je klachten ervaart. Een vroegtijdige diagnose en behandeling vergroot de kans op genezing en beperkt de intensiteit van de behandeling. Zo kan er bijvoorbeeld overgegaan worden tot een borstsparende operatie in plaats van een amputatie.
Hoe helpt de parelsleutelhanger om op een eenvoudige manier aan te tonen wat het belang is van vroegtijdige opsporing?
De parelsleutelhanger toont met parels van verschillende groottes hoe een tumor groeit in ieder stadium. De kleinste parels staan voor tumoren die je nog niet kunt voelen, maar wel al zichtbaar zijn via een mammografie. Zo maakt de sleutelhanger op een eenvoudige, visuele manier duidelijk wat de meerwaarde is van een mammografie, namelijk dat je een tumor van een veel kleinere omvang en in een vroegtijdig stadium kan ontdekken. De grotere parels tonen tumoren die pas voelbaar zijn in een later stadium, wanneer de kanker al verder gevorderd is. De fysieke vergelijking met parels maakt het tastbaar en makkelijker te begrijpen. Dit vergroot de bereidheid om deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek.
Hoe vaak laat je best zo’n screeningsmammografie nemen?
In België geldt de richtlijn om bij vrouwen zonder verhoogd risico, tussen de leeftijd van 50 en 69 jaar, om de 2 jaar een screeningsmammografie te laten uitvoeren. Bij vrouwen met een verhoogd risico kan de arts vaker of vroeger een mammografie (of ander onderzoek zoals MRI) aanbevelen.
Belangrijk om te vermelden is dat een screeningsmammografie bedoeld is voor vrouwen zonder klachten. Dus heb je symptomen, dan moet je onmiddellijk een arts raadplegen, ook al was je laatste screening recent.
Hoe verloopt een screeningsmammografie precies? Wat mogen vrouwen verwachten van het onderzoek?
Een screeningsmammografie is een relatief eenvoudig onderzoek dat plaatsvindt op een dienst radiologie. Tijdens het onderzoek worden er foto’s genomen van de borst. Elke borst wordt apart tussen twee platen geplaatst en kort samengedrukt. Er worden twee foto’s per borst genomen. De compressie duurt slecht een paar seconden per opname. Het is nodig om druk uit te oefenen op de borst en zo de borst platter te maken zodat het borstweefsel goed zichtbaar is, de stralingsdosis laagt blijft en kleinere afwijkingen beter opgespoord kunnen worden. Het volledige onderzoek duurt meestal ongeveer een vijftiental minuten.
De meeste vrouwen ervaren tijdens het onderzoek een ongemak of druk op de borst. Dit wordt vaak als onaangenaam ervaren, maar is meestal goed te verdragen.
Is het nodig om je te laten onderzoeken als je geen klachten hebt?
Ja, het is zeker nodig om je te laten onderzoeken, ook als je geen klachten hebt. Dit is immers het doel van een screeningsonderzoek. Borstkanker geeft vaak pas in een latere fase symptomen. In de beginfase voel je meestal geen knobbeltje of merk je geen veranderingen. De kanker kan groeien zonder zichtbare signalen. Wanneer je symptomen opmerkt, kan dit betekenen dat de tumor misschien al verder ontwikkeld is. Dit impliceert dan mogelijk een zwaardere behandeling en verkleint de kans op volledige genezing.
Waarom krijgen vrouwen geen uitnodiging (meer) als ze borstkanker hebben (gehad)?
Vrouwen die borstkanker hebben of hebben gehad, krijgen geen uitnodiging meer voor het bevolkingsonderzoek omdat zij worden opgevolgd via een ander (strikter) medisch traject. Na de diagnose en behandeling van borstkanker komen vrouwen in een opvolgprogramma bij hun specialist. Dit programma bevat frequentere en aangepaste controles (zoals mammografie, echografie, of MRI), afgestemd op hun situatie en risico. Het standaard bevolkingsonderzoek is daar niet geschikt voor, omdat dit bedoeld is voor vrouwen zonder verhoogd risico.
Welke vragen of twijfels hoor je vaak van vrouwen over dit onderzoek? Wat zou je willen meegeven aan vrouwen die twijfelen om op de uitnodiging in te gaan?
- Een veelgestelde vraag is de vraag of het onderzoek pijn doet. De meeste vrouwen vinden het onderzoek onaangenaam, maar niet echt pijnlijk. De druk duurt slechts enkele seconden per borst en is goed te verdragen.
- Ook hoor je soms de opmerking: “Ik voel niets en ben gezond, is het dan nodig?”. Hier kunnen we dus zeker opmerken dat borstkanker al aanwezig kan zijn zonder symptomen en vroegtijdige opsporing verhoogt je kans op genezing.Mensen zijn soms bang voor het resultaat, dit is normaal. Maar als er iets gevonden wordt, hoeft dit ook niet altijd kwaadaardig te zijn. En bovendien is vroeg weten beter dan te laat ontdekken.
- Op de vraag of straling ongezond is, zou ik willen opmerken dat de gebruikte stralingsdosis bij een mammografie zeer laag is. De voordelen van een vroegtijdige opsporing wegen veel zwaarder door dan het kleine risico van de straling.
- Soms hoor je ook de opmerking: “ik heb geen familie met borstkanker, dus mijn risico is klein”. Hierbij willen we deze mensen toch motiveren tot deelname aan het onderzoek omdat slechts 5-10% van de borstkankers erfelijk is. Ook zonder familiale voorgeschiedenis kan elke vrouw borstkanker krijgen.
- Tot slot zou ik volgende boodschap willen meegeven aan vrouwen die twijfelen: Laat je niet tegenhouden door angst, twijfel of schaamte. Denk aan jezelf, je gezondheid en je toekomst. Je doet dit voor jezelf én voor de mensen die van je houden.
