We spraken met haar over de drempel om hulp te zoeken, het belang van verbinding, een eerste gesprek bij een psycholoog en zelfzorg die écht bij je past.
Stel jezelf kort even voor. Wie is Hannah?
“Ik ben Hannah, 27 jaar en ik woon in Wingene. Naast mijn werk ben ik graag creatief bezig. Ik hou onder andere van kunst en boeken. Die creatieve kant probeer ik ook mee te nemen in mijn werk als psycholoog.
Ik ben klinisch psycholoog en volgde bijkomende opleidingen rond neuropsychologie, angst, diagnostiek en depressie. Daarnaast ben ik ook relatietherapeut. Als eerstelijnspsycholoog begeleid ik zowel jongeren vanaf 12 jaar als volwassenen.”
Wat doet een eerstelijnspsycholoog precies?
“Een eerstelijnspsycholoog biedt laagdrempelige psychologische ondersteuning bij lichte tot matige klachten. Dat kan bijvoorbeeld gaan over stress, angstige of sombere gevoelens, een laag zelfbeeld, piekeren, moeilijkheden op school of het werk of signalen van een beginnende burn-out.
We proberen zulke klachten in een vroeg stadium aan te pakken. Binnen een kort traject brengen we de hulpvraag in kaart, zoeken we naar meer stabiliteit en werken we aan concrete doelen. Heel wat mensen zijn daarmee al goed geholpen.”
Wat als iemand met complexere problemen bij jou aanklopt?
“Dan sturen we die persoon niet zomaar weg. We bekijken eerst wat er nodig is. Soms gebruiken we een aantal gesprekken om rust en stabiliteit te creëren, de klachten goed af te bakenen en samen een passende doorverwijzing voor te bereiden.
Daarbij geven we niet alleen een naam of telefoonnummer mee. We bekijken waar iemand terechtkan, welke stappen nodig zijn en welke informatie de volgende hulpverlener nodig heeft. Ook dat is een belangrijk onderdeel van onze begeleiding.”
Voor wie is de eerstelijnspsycholoog er?
“Eigenlijk kan iedereen met een passende hulpvraag bij een eerstelijnspsycholoog terecht. Binnen de eerstelijnszorg is er bijzondere aandacht voor mensen voor wie psychologische hulp minder vanzelfsprekend is. Denk bijvoorbeeld aan alleenstaande ouders, mensen met beperkte financiële mogelijkheden, mensen die ziek of werkloos zijn of inwoners die hier nog niet lang wonen.
Dat betekent niet dat we mensen eerst in een vakje plaatsen. De hulpvraag staat centraal. Als die aansluit bij wat we binnen de eerstelijnszorg kunnen bieden, gaan we samen aan de slag. Blijkt onderweg dat andere ondersteuning beter past, dan zoeken we mee naar een goede doorverwijzing.”
Hoe kunnen inwoners bij een eerstelijnspsycholoog terecht?
“Je kunt jezelf rechtstreeks aanmelden. Een verwijzing van de huisarts is niet verplicht, al komen veel mensen wel via hun huisarts bij ons terecht. Via de website van ELPEN kun je psychologen in jouw regio zoeken en bekijken met welke doelgroepen en thema’s zij werken.
Ook eerstelijnspsychologen verwijzen onderling naar elkaar. Als een collega niet met een bepaalde leeftijd of hulpvraag werkt, geen ruimte heeft of denkt dat iemand beter bij een andere psycholoog past, zoeken we samen naar een alternatief.”
Waarom is het belangrijk dat de verschillende ELP’ers elkaar goed kennen?
“Iedere psycholoog heeft eigen specialisaties en een eigen manier van werken. De ene begeleidt bijvoorbeeld vooral volwassenen, terwijl iemand anders ook met jongeren werkt. Zelf heb ik onder meer ervaring met neuropsychologie en relatietherapie.
We vullen elkaar daardoor goed aan. Hoe beter we elkaars werking kennen, hoe gemakkelijker we iemand kunnen helpen om de psycholoog te vinden die bij hem of haar past. We nemen ook deel aan intervisies waarbij we ervaringen en kennis uitwisselen. Psycholoog zijn kan soms een vrij individueel beroep zijn, dus dat netwerk is ook voor ons waardevol.”
Waarom is goed omringd zijn zo belangrijk voor onze mentale gezondheid?
“Ik ontmoet veel mensen die zich eenzaam voelen of het gevoel hebben dat ze er alleen voor staan. Sommigen kijken echt uit naar hun afspraak bij de psycholoog omdat ze weinig andere plaatsen hebben waar ze met hun verhaal terechtkunnen.
Als je bijvoorbeeld met depressieve klachten kampt, heb je vaak minder energie en minder zin om iets te ondernemen. Net dan kan het verschil maken dat iemand langskomt, je uitnodigt om samen iets te doen of je letterlijk mee naar buiten neemt. Mensen met een netwerk rondom zich vinden vaak iets gemakkelijker opnieuw houvast dan mensen die alles alleen moeten dragen.”
Moeten we dan altijd over onze gevoelens praten?
“Praten moet niet. Iedereen verwerkt moeilijke ervaringen op een andere manier. Maar praten moet wel kunnen en het moet mogen. Er moet ruimte zijn om iets te delen wanneer je daar nood aan hebt.
Die ruimte kan bij familie of vrienden liggen, maar evengoed bij een buur, collega, vereniging of hulpverlener. Goed omringd zijn betekent niet dat je een heel grote vriendenkring nodig hebt. Het gaat er vooral om dat er mensen zijn bij wie je terechtkunt.”
Wanneer is het zinvol om naast de steun van je omgeving ook professionele hulp te zoeken?
“Familie, vrienden en partners kunnen heel veel steun geven, maar zij zijn geen professionele hulpverleners. Soms merken zij dat ze niet goed weten hoe ze moeten reageren of dat de ondersteuning die iemand nodig heeft buiten hun mogelijkheden valt. Dat is heel normaal.
Een belangrijk signaal is dat klachten je dagelijkse leven beginnen te belemmeren. Je doet bepaalde dingen niet meer, trekt je terug of functioneert anders dan vroeger. Ik vergelijk het soms met een donkere wolk die haar schaduw over verschillende delen van je leven werpt.
Wacht dan liever niet tot het helemaal niet meer gaat. Je kunt rechtstreeks een psycholoog contacteren of eerst met je huisarts bespreken welke ondersteuning passend kan zijn. Preventief hulp zoeken is vaak beter dan wachten tot de situatie escaleert.”
Wat mogen mensen van een eerste gesprek verwachten?
“Een eerste gesprek wordt vaak een intake genoemd, maar ik vind dat nogal een beladen woord. Voor mij is het vooral een kennismaking. We brengen de hulpvraag in kaart en bekijken wat iemand graag wil veranderen of bereiken.
Minstens even belangrijk is dat iemand kan voelen of er een match is. Voel ik mij op mijn gemak? Word ik gehoord? Kan hier een veilige omgeving ontstaan? Die veiligheid hoeft er na één uur nog niet volledig te zijn, maar je moet wel kunnen aanvoelen of de basis goed zit.
Je kunt onmogelijk iemands volledige levensverhaal in één gesprek begrijpen. Ik probeer daarom vooral interesse te tonen, vragen te stellen en samen een eerste richting te bepalen.”
En wat als die klik er niet is?
“Dan is dat helemaal niet erg. De zoektocht naar een psycholoog die bij je past, is niet altijd eenvoudig. Als iemand na een eerste gesprek voelt dat het niet helemaal klopt, mag die dat zeggen. Ook als psycholoog kan ik aanvoelen dat iemand misschien beter bij een collega past.
Dat is geen mislukking. Het betekent alleen dat we verder zoeken naar iemand bij wie de aanpak, persoonlijkheid of expertise beter aansluit. Een goede match is heel belangrijk voor het verdere traject.”
Welke drempels ervaren mensen nog om hulp te zoeken?
“De financiële kostprijs blijft voor veel mensen een belangrijke drempel. De eerstelijnszorg verlaagt die drempel sterk, maar wanneer iemand langere of gespecialiseerde begeleiding nodig heeft, kan de kostprijs opnieuw oplopen.
Daarnaast merk ik nog schaamte. Sommige mensen denken dat ze eerst volledig moeten vastlopen voordat ze naar een psycholoog ‘mogen’. Anderen vinden hun probleem niet ernstig genoeg. Gelukkig wordt psychologische hulp steeds normaler, maar dat idee leeft nog altijd.”
Wat zeg je tegen iemand die denkt dat zijn probleem niet ernstig genoeg is?
“Problemen zijn geen wedstrijd. Je hoeft jouw situatie niet te vergelijken met die van iemand die het volgens jou moeilijker heeft. Er zal altijd ergens iemand zijn die met iets anders of iets zwaarders kampt, maar dat maakt jouw gevoelens niet minder relevant.
Als je denkt dat je hulp kunt gebruiken, is dat op zich al voldoende reden om die mogelijkheid te onderzoeken. Iedereen verdient het om gehoord en geholpen te worden.”
Wat kunnen inwoners zelf doen om hun verbondenheid met anderen te versterken?
“Dat hoeft niet altijd met een groot of moeilijk gesprek te beginnen. Zoek een kleine aanleiding om bij iemand aan te bellen of contact te leggen. Deel bijvoorbeeld groenten uit je tuin, breng iets langs of vraag hoe het met iemand gaat.
Let ook een beetje op de mensen rondom je. Merk je dat de rolluiken bij een buur al lang gesloten blijven of dat je iemand een tijdje niet meer hebt gezien? Dan kan het geen kwaad om even te informeren of alles goed gaat. Zo’n klein gebaar kan veel betekenen.”
Hoe belangrijk zijn hobby’s en verenigingen voor jongeren?
“Voor jongeren zijn hobby’s, sportclubs en jeugdbewegingen heel waardevol. Vriendschappen op school kunnen veranderen. Als jouw volledige sociale wereld alleen uit school bestaat, kan die wereld plots heel klein worden wanneer het daar moeilijk loopt.
Een hobby of vereniging biedt een extra groep waarin je je thuis kunt voelen. Je leert er samenwerken, omgaan met verschillen en deel uitmaken van een gemeenschap. Wanneer een jongere kampt met eenzaamheid, angst of sombere gevoelens, probeer ik daarom altijd te bekijken welke activiteit of groep bij die jongere zou kunnen passen.
Het moeilijke is dat je vaak net geen zin hebt om iets te ondernemen wanneer je je slecht voelt. Toch komt de zin meestal pas terug nadat je opnieuw kleine stappen begint te zetten. Wachten tot de motivatie vanzelf verschijnt, werkt vaak niet.”
Welke tips rond zelfzorg geef je mee?
“Ik maak graag een onderscheid tussen ontspannende activiteiten en activiteiten waarmee je stoom afblaast. Ontspanning kan voor iemand lezen, koken, schilderen, knutselen of rustig naar een serie kijken zijn. Stoom afblazen kan sporten, lopen, voetballen of afspreken met vrienden zijn.
We hebben meestal beide nodig. Soms heeft je lichaam nood aan rust, op andere momenten moet je net bewegen, ventileren of je energie kwijt. Leren herkennen wat je op welk moment nodig hebt, is een belangrijk deel van zelfzorg.
Zelfzorg is voor iedereen anders. Schilderen kan mij tot rust brengen, maar iemand die niet graag schildert, wordt daar misschien alleen maar zenuwachtig van. Je ontdekt vooral door te proberen wat jou helpt. Merk je dat je na een bepaalde activiteit net onrustiger wordt? Probeer de volgende keer iets anders en kijk welk effect dat heeft.”
Wat hoop je als nieuwe ELP voor de inwoners te kunnen betekenen?
“Ik hoop vooral dat we ons lokale team verder kunnen versterken. Iedere ELP brengt eigen ervaring en specialisaties mee. Door elkaar goed te kennen, kunnen we inwoners sneller helpen om de ondersteuning te vinden die bij hen past.
Zelf wil ik zo laagdrempelig en toegankelijk mogelijk werken. Waar het nodig en mogelijk is, kan ik ook een huisbezoek doen. Zo proberen we drempels weg te nemen voor mensen die minder mobiel zijn of voor jongeren voor wie de stap naar een praktijk erg groot is.
Daarnaast wil ik verder inzetten op groepssessies. We kunnen bekijken welke thema’s sterk leven en daar een aanbod rond uitwerken. Een groep kan een toegankelijke eerste kennismaking met psychologie zijn. Je merkt er bovendien dat je niet de enige bent die met bepaalde gedachten of gevoelens worstelt.”
In oktober begeleid je samen met collega-ELP'er Chiara de sessie ‘FOMO de baas’. Wat mogen deelnemers verwachten?
“FOMO is een bekend begrip, maar er zitten vaak meer gevoelens en gedachten achter dan mensen vermoeden. Tijdens de sessie willen we deelnemers praktische hulpmiddelen geven om anders naar die druk te kijken.
We onderzoeken hoe je bewuster kunt handelen vanuit wat jij belangrijk vindt, in plaats van voortdurend bezig te zijn met wat anderen doen of van jou verwachten. Ik hoop dat deelnemers naar huis gaan met nieuwe inzichten en meer vrijheid om zelf keuzes te maken.”
Vind de ELP die bij je past
Iedere ELP heeft eigen specialisaties, doelgroepen en een persoonlijke manier van werken. Ontdek onze eerstelijnspsychologen en zoek iemand bij wie jij je goed kunt voelen via www.wingene.be/eerstelijnspsycholoog.
